Ingo Maurer ve Işıktan Heykelleri

17 Mart 2014 | Benan Kapucu | tasarım

Alman kökenli Ingo Maurer bugün en üretken ve saygı duyulan sanatçı/tasarımcılardan biri; üstelik birçok aydınlatma teknolojisinin de öncüsü. Kendi deyimiyle ‘ışığın büyülü ve mistik yanıyla ilgilenen’ tasarımcı, kimi zaman sıra dışı malzemeler ve hazır objeler kullandığı ışıktan heykelleriyle şiirle teknolojiyi buluşturan mekanlar yaratıyor.

Işık tasarımına derin bir tutkuyla bağlı olan Ingo Maurer, bugüne dek 120’den fazla aydınlatma ve aydınlatma sistemleri üretti, enstalasyonları sayısız sergide yer aldı, çok sayıda kamu binalarını ve özel  evleri şiirsel ışığıyla giydirdi.

New York ve Kaliforniya’da serbest tasarımcı olarak çalışmadan önce Münih’te matbaacılık eğitimi alan Maurer 1963 yılında çok az bir parayla Almanya’ya döndüğünde ilk işini kurar. İnişli çıkışlı bir dönemden sonra 1984 yılında çalıştığı banka müdürü “Biraz Bavyera işi ve sıcak bir şeyler yap, onun her zaman alıcısı olur” sözünü de aklında tutan Maurer, 1990’larda tek parça işler üretmeye başlar ve asıl ününü bu deneysel işleriyle kazanır. Bugün Maurer kendi fabrikasında tasarım sürecinin her aşamasına dahil oluyor; alabildiğine özgür ve zamanın ötesinde işler üretiyor.

Ingo Maurer’in kendi kendine geliştirdiği aydınlatma tasarımını ilk tetikleyen, ‘teknoloji ve şiirin mükemmel uyumu” diye tanımladığı ampul olmuştur. Pop-Art akımından etkilenerek 1966 yılında devasa bir ampül büyüklüğünde olan ve Edison’un dahiyane ve bugün MoMa’da tasarım klasikleri arasında sergilenen fikrine saygı duruşu olan masa lambası Bulb’ı tasarlar  Nofuss (1969) ) ya da basit olduğu kadar zarif Donato Savoie ile birlikte yaptığı Savoie (1979) gibi sonraki tasarımlarında Maurer, çıplak ampulün basit  güzelliğini yüceltmeye sürdürdü. Kaz tüyünden melek kanatları olan Lucellino (1992), bir anlamda tasarımcının imzası da olan en çok bilinen tasarımları arasında.

Münih’te çalışmalarını Maurer’e göre tasarım gündelik objelerden sıklıkla esin alan eğlenceli bir bilim. BiBiBiBi (1982) masa lambasında, bir süpermarkette bulduğu plastik kuş ayaklarını kullanır; Mozzkito (1996)  halojen lambaya bağanmış standart bir çay süzgecidir; Beyaz porselen parçalardan oluşan Porca Miseria! (1994) avize ise porselen dolabının içindeki patlama izleri gibi görünür. Maurer’in lambaları ve aydınlatma yerleştirmeleri pasif değil, işlevsel objelerdir; bununla birlikte bulundukları çevreyle etkileşime giren ve hayat veren ayırt edici bir “kişilikleri’ vardır. Onların etkili varlıkları, izleyicinin ışığın geçici ve göz aldatan doğasını keşfetmesini sağlar.

Yansıtıcısı ve ayağı Japon kağıdından olan Lampampe gibi ünlü masa lambası (1980) ve üzerinde birtakım notların ve sözlerin yazılı olduğu sayısız beyaz kağıt Zettel’z (1997) ile mükemmelliğe ulaşır. Maurer’in Dagmar Mombacher ile birlikte geliştirdiği aydınlatma serisi MaMo Nouchies (1998 Isamu Noguchi’s akari lambalarının (Nouchie) anımsatmakla birlikte tümüyle kendine özgü bir auraya sahiptir. Geleneksel Japon tekstil boyama tekniklerine dayanan, plili kağıttan heykelsi gölgelikleri sekiz üretim aşamasıyla elde üretiliyor.

“Designerei,” ya da designery- denilen geliştirme departmanı, Maurer’in teknik anlamda zamanın ilerisinde olmasını sağlar. 1984 yılında örneğin, firma düşük voltaj teknolojisine dayanan YaYaHo aydınlatma sistemini sundu. Odanın bir noktasından diğer noktasına gerilen bir çift iletken  kablo üzerine istenen kombinasyonlarda halojen lambaların asıldığı bu basit sistem, en temel parçalara indirgenirken maksimum esneklik sağlıyor. Hermann Kovacs’ın Ingo Maurer Ltd.  Için geliştirdiği Touchtronic System iki yıl sonra dokunmatik dimmer ayarı yapılabilen sistemi getirdi.  Halojen lambalar- araçların taana ydınlatması olarak halojen lambalar,aydınlatma tasarımında 1970’lerde devrim yaratarak evlerde salgın gibi kullanılmaya başlar. LED teknolojisi (lightemitting diode / ışık yayan diyot) geleceğin hükümdarı olacağını belli eder. LED’ler küçük, dayanıklı ve son derece verimlidir. Bu konuda da Ingo Maurer  LED teknolojisinin potansiyelini ilk gösteren La Bellissima Brutta (1997) ile öncülük eder. Yoohoodoo (1999)’nun ağırbaşlı estetiği, Stardust (2000) ya da El.E.Dee (2001) deneysel karakteri geleceği müjdelemektedir.

1990’lardan beri giderek ilgisini özel ve kamu kuruluşları için  bütünsel aydınlatma konseptleri geliştirmeye yönelten Maurer,  Münih’teki Westfriedhof metro istasyonu için (1998), devasa kubbe formunda, iç kısımları ışığı özgün bir tonda yansıtan farklı renklerde boyannmış alüminyum tavan aydınlatmaları  tasarladı. Büyük işlerinden bir diğeri de arkadaşı tasarımcı Ron Arad ile ortaklaşa yaptığı Tel Aviv Opera Binası (1994) aydınlatma tasarımı. küçük renkli yelkenlilerin yüzdüğü bir gökubbeyi Issey Miyake’s Paris moda gösterisinde beğeni topladı (1999). Aynı yıl, Miyake’nin Londra mağazasını  ışığı yansıtan ve titreşen yüzlerce gümüş yaprakla süslenmiş filigran bir bulutla ışıklandırdı.

Maurer’in işini ilk defa gören biri tüm önyargılarını bir kenara bırakarak yapay ışığa bakması gerekiyor. Her türlü işlevselliğinin ötesinde Maurer’in aydınlatma tasarımları tasarımla modern sanat arasındaki sınırları da ortadan kaldırıyor. Işığı üç boyutlu bir heykel gibi biçimlendiren tasarımcı, sadece görünür kılmak için tasarlamıyor, nasıl görüneceğini de belirliyor. Sonuçlar son derece parlak bir yaratıcılığın, tutkulu bir ekip çalışmasının ürünü, üstelik her açıdan benzersiz.

 

The following two tabs change content below.

Benan Kapucu

1988’de ODTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü’nden mezun oldu. 1994’te MSÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümünden yüksek lisans derecesini aldı. 1994–2003 tarihleri arasında Doğan Burda Yayın Grubu bünyesinde Brava Casa, Elle ve AD dergilerinde editör, yazı işleri müdürü ve yayın yönetmeni olarak çalıştı. 2003-2007 yılları arasında multimedya proje danışmanlığı, kitap ve dergi editörlüğü işlerini sürdürdü, birçok sektörel derginin yaratım sürecinde rol aldı; XXI, Skylife, Turkish Time, Natura dergilerinde tasarım konulu araştırma ve söyleşileri yayımlandı. 2007-2009 yılları arasında Ommedya bünyesinde, icon dergisinin yayın yönetmenliğini ve Natura dergisinin yayın danışmanlığını yaptı. Design Turkey dahil, birçok ulusal tasarım yarışmasında jüri üyeliği yaptı. İTÜ Tasarım Kongreleri kapsamında tasarım yayıncılığı üzerine iki akademik bildirisi yayımlandı. İTÜ ve Anadolu Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı bölümlerinde Medya ve Tasarım dersiyle yarı-zamanlı olarak tasarım eğitimine katkıda bulunuyor. Son olarak İKSV 1. Tasarım Bienali’nin katalog editörlüğünü ve bienal kapsamında yayımlanmakta olan New City Reader mimarlık, kamusal alan ve kent gazetesinin yayın yönetmenliğini üstlendi. 2009- 2014 yılları arasında Häfele’de proje koordinatörlüğü kapsamında, Gateway dergisinin editörlüğünü yürüttü. Halen üniversitede misafir öğretim üyeliği, editörlük ve metin yazarlığı işlerini sürdürüyor.

Son Yazıları Benan Kapucu (Tüm Yazıları)

Bu yazıyı beğendiniz mi? Lütfen Paylaşın!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir