Nar: Bolluk, Bereket, Yenilenme

05 Temmuz 2016 | kolektomani | botanik

Kaftanın kenarını lacivert, mor, kırmızı iplikle, özenle dokunmuş ince ketenden nar motifleriyle bezediler.

Mısırdan Çıkış 39:24

Narın derimsi kabuğunu yarıp içini açınca, ağzına kadar dolu bir mücevher kutusunun bölmeleri ortaya çıkar. Her küçük tohumun çevresinde saydam bir tohum zarfı içinde sulu, etli nar taneleri bulunur. Tanelerin rengi türe göre, koyu kırmızıyla açık pembe arasında değişir. Rengi gibi tadı da varyetesine göre farklılık gösterir. Transkafkasya, Türkiye’nin kuzeyi ve Hazar Denizi’nin güneyindeki yabanı meyve bahçelerinden alınıp kültüre eklendiği dönemden beri. meyvesi beğenilen ebeveyn ağaçlar çelikleme yöntemiyle üretilerek ekşiyle tatlı arasındaki kusursuz denge arandı. Parlak, koyu yeşil yaprakları ve uzun ömürlü, göz alıcı kırmızı çiçekleriyle bitkinin kendisi de sevildi.

Nar yetiştirildiği her yerde bahçeyle birlikte tinsel dünyaya da girdi. Taneleri doğurganlığı, yenilenmeyi ve bereketi simgeliyordu. İran platosunun orta kesimlerinde yaşayan Zerdüştler narı evlilik törenlerinde ve başka resmi ayinlerde kullanıyordu. Genellikle zeytin ve asmayla birlikte Tanah’ta sık sık adı geçiyordu. Rahiplerin ve soyluların giysilerine işlenirdi, Kudüs Tapınağı’nın süslemeleri arasındaydı. Nar şeklinde gaz lambaları yapılır, resmi paralara basılırdı. Tevrat’taki 613 mitzvot’a (emir) karşılık gelen 613 tanesi olduğu söylenen nar, Roş Aşana şölenlerinde de baş köşede yer alıyordu.

Kuzey Afrika ve Akdeniz’in batısına Fenikeliler tarafından götürülmüş olabilir. Yunan mitolojisinde, nar özellikle Demeter ve Persephone ile özdeşleştirilir. Persephone’yi kaçıran Hades, onu kandırıp birkaç nar tanesi yedirir. Yeraltına bir şey yiyen bird aha oradan çıkamadığı için, Persephone kurtarılmasına ragmen yılın ölü mevsimlerini yeraltı ülkesinde geçirmek zorunda kalır. Baharda her yıl yeryüzüne dönüşü, ormanda ve tarlada hayat döngüsünün canlanışını işaret eder. Doğurganlık simgesi nar, Yunanların kadın bedeni hakkındaki görüşlerini de biçimlendirdi. Rahim, narın çok bölmeli, kan kırmızısı iç kısmına benzetildi. Hipoktrat tıbbında nar su gebe kalmak ve doğumdan sonra ateş düşürmek için kullanılıyordu.

Han hanedanı elçisi Zhang Qian’ın narı Çin’e İÖ 135’te Kabil’den getirdiği söylenir ama İÖ 168’de mühürlenen bir mezardan çıkan belgede nar meyvesinin adı geçer. Üç Krallık döneminde (İS 220-589) çok sevilen çiçekleri şiirlere konu oluyor, kırmızının en güzel hali ilan ediliyordu; biçimi ve rengi dans eden bir cariyenin eteğine benzetiliyordu.

Narın yeniden dirilişle ilgili çağrışımlarını özümseyen Hıristiyan Kilisesi, kırmızı suyunu İsa’nın dökülen kanına benzetti. Dini resimlerde Meryem Ana’nın kucağındaki çocuk İsa genellikle elinde bir nar tanesiyle resmedilir (“Narlı Meryem”, Botticelli, yak. 1487) Nar imgesi “Tek Boynuzlu Atın Avlanışı” (1495-1505) adlı ünlü duvar halısı serisinde de boy gösterir. Bazılarının goblenlerde anlatılan öyküden bağımsız olduğunu iddia ettiği son panelde, yakalanan tek boynuzlu at bir nar ağacına bağlıdır. Bu imge çarmıhtaki İsa olarak da okunabilir, doğurganlık ve evlilik bağının sonsuzluğunu simgeleyen narla bir evlilik kutlaması olarak da. 1509’da VIII. Henry’le evlenen Aragonlu Catherine hanedan arması olarak narı seçti. Ancak istediği oğulu veremeyince, VIII. Henry onu 1553’te boşadı.

* Uzun zaman tıp alanında kullanılan nar, bugün “süper besinler” arasında kendine yer buldu. Kalp hastalıklarından koruduğu söyleniyor.

 * Maria Sibylla Merian, bitkilerle onlardan beslenen böcekleri Metamorphosis insectorum Surinamensium’da (1705) bir araya getirdi. Bu resimde ışıltılı mavi Morfo Menelaus kelebeğinin tırtılı nar yapraklarını kemiriyor. İki yı Marinam’da kalan Merian, kitabını hazırlamak için örnekler toplamış, eskizler yapmıştı.

Kaynak:

Helen& William Bynum, Dünyamızı Biçimlendiren Olağanüstü Bitkiler, Oğlak Yayınları, İstanbul, 2014.

 

 

The following two tabs change content below.

kolektomani

Son Yazıları kolektomani (Tüm Yazıları)

Bu yazıyı beğendiniz mi? Lütfen Paylaşın!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir